Op 13 juni rolde de pletwals van Bart De Wever door het politieke landschap. Ook het Vlaams Belang kreeg een tik. We praten met Gerolf Annemans over de verkiezingen en de toekomst van de partij.

De kiezer heeft gesproken…

U kent het spreekwoord: de kiezer heeft altijd gelijk. Ook als drie jaar later blijkt dat hij ongelijk had, zoals bij Leterme, of zoals vier jaar voordien bij Verhofstadt. De vraag is of de Vlaamse kiezer zich voor de derde keer op rij heeft laten rollen door politici die hun woord breken en hun verkiezingsbeloften inslikken in ruil voor de macht.

Het Vlaams Belang zat op 13 juni in het kamp van de verliezers. Wat liep er fout?

Ik denk niet dat het fout gelopen is. Natuurlijk was het niet zo goed voor ons, maar het is duidelijk dat de Vlaming naar 'de uitgang' op zoek is. Dat zagen we eigenlijk al in 2004, met - in zeer gunstige omstandigheden - een massale stem voor het Vlaams Belang. Daarna kwam 2007, waar het kartel CD&V/N-VA het mocht proberen. En nu dus de N-VA. Eigenlijk ben ik blij dat het Vlaams Belang al bij al en ondanks die 'tsunami' vrij goed heeft stand gehouden. We staan er nog en we zitten stevig in het peloton van de zogenaamde 'grote' partijen en dat is zeer belangrijk, zeker in het licht van de communautaire onderhandelingen die er aan komen. Wij zijn en blijven de stok achter de deur. Bart De Wever heeft de PS daar nu al voor gewaarschuwd: 'als ge mij niet laat doen, dan komt de boze wolf'… En de 'boze wolf' dat is het Vlaams Belang.

U bent niet pessimistisch?

Neen. Het Vlaams Belang staat nu in de middenmootgroep, bij de socialisten en liberalen. We zijn niet weggeveegd of onder de kiesdrempel gezakt. He Vlaams Belang krijgt straks een politieke functie van de eerste orde. We gaan immers naar een gevaarlijke periode, met regeringsonderhandelingen en een N-VA die mogelijk in de voetsporen van de Volksunie en Hugo Schiltz stapt. En dan krijgen we dus weer een staatshervorming met zware Vlaamse prijskaartjes. Dat kan niet en dat mag niet. Er moet dus een partij zijn die de N-VA scherp in de gaten houdt en die hen de rekening presenteert als ze hun verkiezingsbeloftes breken. En die partij is het Vlaams Belang.

De verkiezingsuitslag is voor mij geen reden tot droefenis, hoewel ik natuurlijk met droefheid afscheid neem van kameraden en vrienden die niet verkozen zijn. Dat zijn zaken die voor mij menselijk wel een ernstige sluier leggen op deze verkiezingen, maar politiek zie ik signalen van hoop maar ook een aansporing om meteen weer aan de slag te gaan.

CD&V is zwaar afgestraft, maar de N-VA is met de buit weg. Onze buit?

Dat wordt gezegd, maar ik zie dat zo toch niet. De N-VA is met iets fundamenteel anders bezig. Zij zijn niet bezig met de autonomie van Vlaanderen in zijn maximale vorm. Nee, zij zijn bezig met 'nu', concreet met het regeren van België, het participeren aan de Belgische constructies. Dat was hún keuze en die keuze kwam bij de brede volkslagen over als een gematigd alternatief voor het Vlaams Belang of omgekeerd als een radicalere versie van de CD&V. Zij zaten op dat moment in een ideale positie en zijn ook flink geholpen door de media. Er was geen enkel stuk papier waar De Wever niet op gedrukt stond, behalve mijn toiletpapier…

De N-VA heeft de indruk gewekt dat ze het gaan veranderen en garandeert aan de Vlamingen dat het allemaal nog binnen België zal gebeuren. Tja, dat is een garantie die wij niet kunnen geven natuurlijk. Wij gaan voor autonomie zónder toegevingen. Stapjes in die richting kunnen we steunen, maar niet als ze bezoedeld zijn door Belgische toegevingen. Wij zijn een onafhankelijkheidspartij, een bevrijdingspartij, terwijl zij in een scenario terecht gaan komen waarin zij België tot iedere prijs zullen moeten besturen. Het pragmatisch oplossen van de problemen die er binnen België zijn ontstaan is een ander uitgangspunt. Dan wordt men al snel een Belgische partij, een staatsdragende of bijna 'Belgicistische' partij… We zullen zien.

De partijtop heeft een bezinning aangekondigd. Wat mogen we daarvan verwachten?

De noodzakelijke hervormingen stonden al op stapel vorig jaar.. We hebben een goede visie- en strategietekst die de krijtlijnen uitzet voor vernieuwing en verjonging. Ik pleit ervoor om die hervormingen, die door de politieke actualiteit werden doorkruist, verder door te zetten.

De Vlaamse kiezer die voor Bart De Wever en 'verandering' heeft gekozen, krijgt straks wellicht Elio Di Rupo als premier…

Ja, ik denk dat ik dat bordje met 'gestrikt' hier nog ergens liggen heb. We hebben dat ooit aangeboden toen De Wever de regering Leterme I, overigens met de regularisaties in, goedkeurde. En hij wordt opnieuw gestrikt. Natuurlijk is hij ook het slachtoffer van de omstandigheden. De Vlamingen vragen 'goed bestuur' en dat hebben ze nooit gekregen. En nu moet het met de PS gebeuren? Maar Di Rupo als premier, daar verkneukel ik mij natuurlijk in. Het worden leuke tijden voor iemand die in de oppositie zit, zoals wij.

Wat verwacht u van de communautaire onderhandelingen?

Ik wil niet vooruitlopen op de ontwikkelingen, maar ik ben er nu al zeker van dat ze de zaak gaan oppompen en gaan verpakken in blinkend papier en met grote strikken. Ze zullen zeggen dat ze BHV na dertig jaar gedeblokkeerd hebben, maar zelfs als daar alleen de herfinanciering van Brussel tegenover zou staan, zal dat in strijd zijn met alles wat de N-VA heeft beloofd. En ze hebben véél meer beloofd dan Leterme: de afschaffing van de financieringswet, de splitsing van de sociale zekerheid, de afschaffing van Brussel als derde gewest… Ik heb geen glazen bol, maar dit moet wel uitdraaien op een zware ontgoocheling voor iedereen die dacht dat het resultaat zal zijn wat de N-VA heeft beloofd.

Die fameuze 'Copernicaanse revolutie' komt er niet?

Copernicaans? Die term is zo plat gereden in de loop van de campagne dat het bijna belachelijk werd. Ik denk dat Copernicus zich al vier keer heeft omgedraaid in zijn graf en dat hij het een vijfde keer zal doen als de plannen op tafel komen. Ik zou Bart De Wever aanraden om de geschiedenis van de derde fase in de staatshervorming van 1987 nog eens goed te bestuderen. Om na te gaan hoe de Volksunie is behandeld in de jaren '70, '80 en '90. Hoe zij door het Belgische regime werden opgevrijd en nadien genadeloos werden fijngemalen. Ik vrees dat hetzelfde te gebeuren staat met de grote N-VA. Tenzij de N-VA een strategische alliantie wil aangaan met diegenen die een radicaler alternatief vormen.

Wat gaat er gebeuren op andere domeinen? Op het vlak van Justitie, de wet-Lejeune, de 'Snel Belg'-wet?

We gaan rustig afwachten, maar als de N-VA van dit moment geen gebruik maakt om minstens de 'Snel Belg'-wet af te schaffen, de asielproblematiek te saneren en de regularisaties stop te zetten… Tja, dan is het de PS die gewonnen zal hebben. Ik vrees dat de N-VA ook daar in een wurggreep zit. Wij zullen er in elk geval staan om hen – waar nodig – het vuur aan de schenen te leggen en te zeggen: hoe rijmt ge dat met al wat ge vóór de verkiezingen hebt gezegd?

Welke rol zal het Vlaams Belang straks spelen?

Ik ben blij dat we er nog altijd staan als alternatief. Dat we de kracht en de financiële mogelijkheden hebben om propaganda te blijven voeren. We zullen onze taak als radicale oppositiepartij opnemen. Wij willen verhinderen dat er straks zaken gebeuren die onaanvaardbaar zijn. Er is één Vlaams-nationale rechtse oppositie die de N-VA, maar ook CD&V aan hun beloftes gaat herinneren wanneer ze in zo'n regering treden. Vlaanderen vraagt een streng asielbeleid, Vlaanderen vraagt een veiligheidsbeleid, een splitsing van Justitie en dergelijke. Wij zijn de 'inspectie' van Vlaanderen. Wij zijn er om het belang van Vlaanderen in het oog te houden en om – zoals dat in een democratie betaamt – het alternatief te zijn. Het alternatief voor het gesjoemel en gefoefel, een alternatief voor het verraad aan de verkiezingsbeloftes, een alternatief voor de Belgische restauratiepogingen.

Wordt de N-VA de schietschijf?

Nee, de N-VA is niet de vijand. Als Bart De Wever ons een loepzuivere stap naar autonomie kan aanbieden, dan zullen we die steunen. Dus, als hij bewijst dat het binnen het Belgische geheel kan zónder toegevingen, dat Vlaanderen zijn recht kan krijgen zonder dat het daarvoor een prijs moet betalen, dat zullen we hem daarin helpen. Maar de vrees is dat het 'op z'n Schiltz' zal zijn. Als hij opnieuw in een dergelijk noodlottig scenario stapt, ja, dan zullen wij daar staan om hem de rekening aan te bieden. Dan zal hij op onze harde oppositie moeten rekenen.

Welke boodschap hebt u voor onze kiezers? En voor de weggelopen of ontmoedigde kiezers?

Aan de kiezers die weggelopen zijn, zou ik zeggen: Ik neem u uw experimenten niet kwalijk, maar er is altijd vreugde over een verloren zoon die terugkeert. Dus, ik zal u weer van harte welkom heten als u morgen inziet dat u zich vergist hebt. Als u zich ergert aan de criminaliteit of het vreemdelingenprobleem, herinner u dan uw stem van vroeger en herinner u dat er een alternatief is. En aan de kiezers die ons trouw zijn gebleven: dank! We gaan u waar geven voor uw geld. Wij gaan de dingen zeggen die gezegd moeten worden, als het straks misloopt en de kiezer opnieuw bedrogen wordt.

Wat als de N-VA er zelf de stekker uittrekt?

Dan zitten we in een totaal andere situatie. Als de N-VA aan de kant blijft staan, bewijzen ze dat ze ongelijk hadden toen ze de kiezer voorhielden dat het wel kon, of dat het nog kan. Een N-VA die aan de kant blijft staan, is de voorbode van het einde van België. Dan hoeven we niet eens vrienden of bondgenoten te zijn, maar dan is het evident dat we samen sterk staan om naar een eindfase van het Belgische koninkrijk te gaan, om dat ordentelijk te gaan organiseren.

Ik herhaal het nog eens. Wij zijn bereid om Bart De Wever te helpen als er serieuze stappen in de richting van Vlaamse autonomie worden gezet. Als hij bewijst dat er een 'Copernicaanse revolutie' komt in dit land. Een omwenteling waarvoor de Walen geen prijs eisen. Geen prijs eisen voor onze autonomie of voor de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde. Of voor al die zaken die het Vlaamse recht uitmaken. Ja, dan zullen wij dat graag ondersteunen, maar in het andere geval niet. Wanneer dat een onderdeel is van een noodlottig geheel, zoals dat bij álle andere staatshervormingen steeds is geweest, zal hij met onze keiharde oppositie te maken krijgen. Dat is de scherpe lijn langs waar wij met De Wever en de N-VA zullen dialogeren.

We zijn in een fase gekomen waarin Vlaanderen zich niet meer kan permitteren om onomkeerbare prijzen te betalen voor iets wat de evidentie zelf is. Het alternatief, een onafhankelijk Vlaanderen, ligt zo voor het grijpen dat we ons niet meer kunnen veroorloven van te zeggen 'nee, we moeten in dat Belgisch geheel blijven'. Ons daar nog verder vast rijden is onaanvaardbaar.